Erin getuimeld?

november 15th, 2015 Permalink

Berlijn_RC

Mijn Twitterfeed loopt vol met complimenten voor het betoog van de Belgische David van Reybrouck, schrijver van het aangrijpende “Congo. Een Geschiedenis.” Hij vindt dat de Franse president Hollande niet had mogen zeggen dat de Fransen in oorlog zijn met Daesh. Bedenkelijke oorlogsretoriek noemt hij de toespraak zelfs. Na enige argumentatie komt hij tot de conclusie dat Hollande zich heeft laten uit lokken tot het doen van onnodig polariserende uitspraken.

Laat ik eens even naar wat uitspraken in zijn opiniestuk kijken.

Het leidde Bush tot de invasie van Afghanistan, wat nog te billijken viel, omdat het regime onderdak had geboden aan Al Qaeda – daar was zelfs de VN het over eens. Daarna volgde de volslagen krankzinnige invasie van Irak, zonder VN-mandaat, enkel en alleen omdat Amerika er massavernietigingswapens vermoedde. Die waren er niet, maar die inval leidde tot een volkomen destabilisering van de regio, tot op vandaag.

Die regio was voor 2003 al verre van stabiel. Weet je nog, die Iraakse bezetting van Koeweit? En de aansluitende eerste golfoorlog om dat land te bevrijden. Daar was links Europa niet enthousiast over. Uiteindelijk deden we symbolisch mee, met wat ondersteuning met een fregat en wat special forces. De Amerikanen kregen beperkte rechten om munitie en wapens via Europa naar de Golf te verschepen. En toen het Iraakse leger na weken zware luchtaanvallen en een heftige opening van een grondoorlog instortte, was er gelijk Europese druk om de strijd te staken. Dat gebeurde. De Republikeinse Garde kon zo ontsnappen en de aansluitende revolutie de kop indrukken. Daarna was het in de regio weer net zo onrustig als daarvoor. Bush jr. wilde dat losse eindje in Irak opruimen. Bedacht een excuus, viel aan en maakte het inderdaad niet beter.

Uit de ruimte die er was, ontstond Daesh. Opgezet door de Iraakse Generaals die in leven bleven omdat de Amerikanen de boel niet af mochten maken. En gevoed door een religie die bij het ontstaan al gewelddadig was. Zeker geen handige actie van Bush Jr., maar links Europa moet zich ook niet op de borst kloppen.

Landen en groeperingen kunnen legers hebben; als ze er niet in slagen om zoiets op te bouwen kunnen ze kiezen voor terrorisme, dat wil zeggen incidentele acties met maximale psychologische impact in plaats van structurele militaire machtsontplooiing met geopolitieke ambities.

Dat Daesh hun structurele militaire machtsontplooiing in het Midden-Oosten ondersteunt met commando activiteiten door special forces buiten de grenzen, zegt juist alles over hun geopolitieke ambities. Dat ze daar zelf-moordenaars voor gebruikt is een logische keuze, gezien de beloning volgens hun ‘doctrine’. Goedkope kandidaten te over.

Dat die structurele machtsontplooiing in het Midden-Oosten onder druk staat, heeft niets te maken met keuzes van Daesh of het ontbreken van een visie gericht op overheersing. De beperkte uitbreiding van Daesh danken we aan bombardementen door het westen en door Rusland. Twee activiteiten waar links Europa geen voorstander van was.

Net zo goed gaat het om acht volstrekt losgeslagen individuen, wellicht voornamelijk Franse staatsburgers die zijn teruggekeerd uit Syrië waar ze ervaringen met springtuigen en vuurwapens hebben opgedaan en waar ze een onderdompeling hebben meegemaakt in de totalitaire ideologie, crypto-theologie en oorlogshandelingen.

Een roedel lone wolves.

Het is inderdaad voor de hand liggend om te denken dat 8 mannen onafhankelijk van elkaar besloten een bomgordel te punniken en bij de halal slager een AK-47 kochten in plaats van lamskoteletten. En vervolgens onafhankelijk van elkaar om zich heen begonnen te schieten. In dezelfde stad. Op hetzelfde moment.

Het alternatief dat zegt dat je aardig wat logistieke coördinatie nodig hebt, om een berg illegale wapens en explosieven op het juiste moment op de juiste plek te krijgen, is veel ongemakkelijker. Die Montenegrijn – die ze in Duitsland pakten met een 5 machinegeweren, een berg kogels, wat TNT, paar handvuurwapens en wat handgranaten – had vanuit Zuid-Europa ruim 500 kilometer gereden en was een paar landsgrenzen gepasseerd. Wat zegt het over de hoeveelheid zware wapens die vrij in Europa zwerft, de staat van de geheime diensten en de grensbewaking? Daar wil je inderdaad liever niet over nadenken.

Maar wie zichzelf opblaast naast een McDonald’s en slechts één iemand meesleurt in de dood is een slechte terrorist. Wie met drie zelfmoordaanslagen slechts vier doden maakt, terwijl er even later een mensenmassa van 80.000 mensen naar buiten kwamen, is een prutser. Wie met vier kompanen een zaal wil uitmoorden maar niet eens de nooduitgang blokkeert, is geen strategisch genie. Wie uit een auto stapt en enkele terrassen beschiet met ongewapende, onschuldige burgers, is geen tactisch onderlegd militair, maar een lafaard, een klootzak, een volkomen ontspoorde enkeling die zijn lot heeft verbonden aan dat van andere volkomen ontspoorde enkelingen.

Dat het veel erger had kunnen zijn, spreekt haast voor zich. Maar het lijkt mij niet heel makkelijk om een zelfmoord met bomgordel te oefenen. En als ik me even verplaats in dat theater, dan zie ik niet voor me hoe die gasten elk ongemerkt een nooduitgang hadden kunnen bereiken met een AK-47 onder hun t-shirt. Dat Van Reybrouck het lafaards vindt, doet verder niet terzake.

Het gaat hier om mensen die andere mensen hebben willen doden. Niet om hun professionaliteit of gebrek daaraan. In Neurenberg kreeg Göring in 1946 de doodstraf voor zijn handelen en niet een lintje omdat hij zijn Luftwaffe zo beroerd had geleid (waardoor Engeland in de oorlog bleef, Afrika niet bezet kon worden en de Russische industrie wapens kon blijven maken).

Meteen na de aanslagen in Noorwegen pleitte premier Stoltenberg onomwonden voor “meer democratie, meer openheid, meer participatie”.

De vergelijking met Noorwegen gaat op zo’n beetje alle fronten mank. In Noorwegen ging het om één persoon met Christelijke achtergrond en één aanslag. In Frankrijk hebben we het over de zoveelste aanslag uitgevoerd door “een roedel lone wolves”, geïnspireerd door die “convert or die” religie.

Een tip voor Van Reybrouck. Is het niet een idee dat u aan een opvolger van “Congo” gaat werken? In dat boek geeft u een prachtige weergave van een verdwenen Belgische koloniale wereld, de politiek, de macht en alle gruwelijkheden die dat met zich mee bracht. Wat denkt u van een boek over dat door Daesh uitgeroepen Kalifaat? Als u snel afreist kunt u in Raqqa nog een hoop bepalende spelers interviewen over hun ambities en of zij vinden dat ze oorlog voeren met ongelovigen. U kunt hun goede bedoelingen aan de lijve ondervinden en dan hoeft u het niet achteraf in een saai archief te researchen.