Oh Vroom

februari 4th, 2015 Permalink

kerstVroom heet je bij ons in de familie al pronkt er al jaren V&D op de gevel en runde Dreesman de tent toen ik verliefd op je werd. Dat was in Hoog Catherijne, dat winkelcentrum dat je van buiten makkelijk met een radarbunker verwart en dat met haar donkere gangen de gezelligheid biedt van de Catacomben van Parijs. Het moet bijna 40 jaar geleden zijn dat ik samen met mijn moeder en mijn oma voor het eerst bij je binnenwandelde.

Je was voor mij het paleis van drop, koek en speelgoed. Later van schrijfmiddelen, boeken, computers en media. En daarna kleding en schoenen. We dronken koffie bij je en kochten appeltaart. Mijn eerste skateboard kwam bij je vandaan, net als het dambord waar ik kampioen op werd en de boeken waarmee ik Basic en Pascal leerde programmeren. Je had alles wat ik nodig had. Wat we thuis in ons middenklasse gezin nodig hadden. Je personeel was een voorbeeld voor de branche. Ze wist waar ze het over had en kende de winkel uit haar hoofd.

Maar ergens verloor je de aansluiting met die middenklasse toen je op wilde schuiven naar het segment waar aanstormend concurrent De Bijenkorf redelijke potentie leek te hebben en je ging vertrouwen op types als “Schoothondje” Maurice.

Modellen werden belangrijker dan mensen. Bestuurders namen niet langer beslissingen op basis van vloer-kennis en advies van hun medewerkers, maar verscholen zich achter externe adviseurs die met helicopters ingevlogen werden. Via de facturen van McKinsey sloop de dood de tent binnen.

Het geel/bruin werd rood/blauw. Daarna kwam het kille zwart/wit met die onbegrijpelijke boom. Je personeel was niet langer een gastheer of -vrouw, maar kwam vaak niet verder dan de kassa. Je verloor je mojo en een niet passend assortiment deed de rest. Van een winkel die alles had en waar ons winkelavontuur vaak begon, verwerd je tot een winkel waar ik eigenlijk niet meer gezien wil worden.

Je bleef altijd die grote liefde voor me. Door de jaren heen verslond ik je jaarverslagen, onderzoeksrapporten en marketingstudies. Veel van Vendex (later Vendex-KBB, toen Hema en Bijenkorf erbij werden gekocht) was publiek en via allerhande achterdeuren was er veel meer te krijgen. Mijn schoolvrienden ontdekten meisjes, dansles, bioscoop en discotheek, maar ik koos ervoor mijn tijd door te brengen met jouw cijfers en rapporten (en Kees van Kooten, Willem Elsschot en Willem Frederik Hermans). Door mijn afkomst had ik veel interesse in de Vendex Foodgroup, maar vlaggeschip V&D was heilig.

Je haalde vreemde topmannen die op hun beurt weer rare beslissingen namen. Na wat jaartjes kwakkelen ging het begin 2000 echt mis en nam je afscheid van de toekomst.

Niets maakte het het gebrek aan realisme bij V&D duidelijker dan die uitspraak van die bestuursvoorzitter in 2003. Een exclusief adviesbureau had wat open deuren in een paar rapporten onder elkaar gezet en daar ongetwijfeld een stevige factuur voor gestuurd. Een aantal conclusies was juist: het assortiment klopte niet, de bezoeker voelde zich niet welkom en het prijsniveau klopte niet bij de doelgroep. De essentie werd echter gemist: winkelen was bij V&D niet meer leuk. En dus werd de koers richting Bijenkorf met passend assortiment en bestaand prijsniveau meer kracht gegeven. Topman Maessen haalde Jan des Bouvrie om de winkels opnieuw in te richten, want Des Bouvrie kende – aldus de top van Vendex – de smaak van gemiddeld Nederland.

Iedere ervaren floormanager binnen V&D wist dat die beslissing mega geld ging kosten en negatief zou uitpakken. Waarom niet luisteren naar het personeel waar je zoveel geld in hebt gestopt om ze op te leiden? Personeel waarvan een deel nog onder Anton Dreesman had geopereerd en dus beter dan een externe consultant wist wat de mojo van V&D was en waar het mis zat. Hoever ben je weg van je realiteit als je “gemiddeld Nederland” en “Jan des Bouvrie” in één zin noemt. De metamorphose werd een financiële ramp en operatie “Mortuarium” werd na een winkel of 2 afgeblazen.

Vroom_en_DreesmanDaarna volgde de vlucht richting durfkapitaal. Zij verkochten de panden en huurden ze terug. Het winkelconcern werd van binnenuit via een Sale leeg uitverkocht. Zuur eigenlijk. Sprinkhaangedrag heet dat. Met name oud-Vendex investeerder KKR is daar meester in. Cash-problemen werden opgelost door dure leningen van die investeerders. Rentelasten en verhoogde holdingafdrachten zette de kwakkelende tent verder onder druk. V&D werd een galbeer: in leven gehouden totdat er geen druppel meer uit te trekken is.

Toen dat voor KKR zover was, mocht Vendex weg. Ze belandde uiteindelijk bij kansspelondernemer Sun Capital. Hun model werkt als volgt: je neemt voor weinig een kwakkelende tent over, stopt er een paar (relatief bezien) centen in en mikt op een rendement van 20%. Lukt dat, dan verkoop je de tent met winst. Lukt dat na wat bijsturen niet, dan vecht je zonder middelen tot het bitterende einde voor die 20%. Da’s een strijd waarin alles geoorloofd is en waar we middenin zitten.

De kas is leeg en bijstorten is voor Sun Capital voorlopig geen optie. Loyale V&D’ers zitten met stress en de pijn, terwijl de glimmende pakken nog één keer voor de winst gaan. Hun laatste wapens: chantage en sentiment. Verhuurders worden onder druk gezet met uitgestelde huurbetalingen en van de loyale getrouwen wordt eenzijdig en zonder garanties een loonoffer van 5.8% gevraagd. En als bonus mogen ze seniordagen en andere arbeidsvoorwaarden inleveren.

Personeel boos en verhuurders begonnen een kortgeding. Als die rechter vrijdag besluit dat V&D huur moet blijven betalen (en waarom zou hij anders besluiten?), dan ligt het lot van V&D in de handen van banken die dat als lening zouden moeten opbrengen. Sun stopt er pas weer geld in als er van tenminste twee kanten vers kapitaal komt en de positie van V&D daarmee verbeterd wordt. Tegen de huidige ratio’s heeft Sun geen euro voor V&D over en gaat vrijdag de stekker eruit. Zo simpel is het. Dat is het model. Dat mogen we Sun niet kwalijk nemen, maar wel de bestuurders van 2002 en 2003.

Of ik Vroom ga missen? Ja, tijdens de feestdagen was het in ieder geval een vaste stop. Die seizoenssnoepjes en chocolaatjes, man. Niemand kan een winkel een Sinterklaas-uitstraling geven zoals het personeel van V&D. Op de rainmaker van KKR wellicht na.

Twitter @royalty

Meer V&D:

– Als koopvee je winkel zat is.

– Faillissement V&D prima voor de binnenstad.

– 3e minnares redt Vroom of niet.